آموزش قرائت قران کریم

الفبای قرآن
تعریف الفبای قرآن

برای آموختن هر زبان، ابتدا باید با حروف و الفبای آن زبان آشنا شد. هر زبان از تعدادی حرف تشکیل شده که هر حرف دارای شکل، اسم و تلفظ خاص می باشد.

زبان قرآن که همان زبان عربی است دارای ۲۸ حرف می باشد.

تعداد الفبای عربی ۲۸ حرف می باشد.”۳۲ حرف فارسی منهای ۴ حرف (گ چ پ ژ) ”

شکل حروف عربی عبارتند از:

ء – ب- ت- ث- ج- ح- خ- د- ذ- ر- ز- س- ش- ص- ض- ط- ظ- ع- غ- ف- ق- ک- ل- م- ن- و- ه- ی

اسامی حروف عربی عبارتند از:

همزه- باء-تاء-ثاء-جیم-حاء-خاء-دال-ذال-راء-زاء-سین-شین-صاد-ضاد-طاء

ظاء-عین-غین-فاء-قاف-کاف-لام-میم-نون-واو-هاء-یاء
حروف مقطعه

در ابتدای ۲۹ سوره از قرآن کریم آمده اند.که این حروف به صورت متصل بهم نوشته شده اما باید هر حرف را به تنهایی و با اسم عربی آن خواند. تعداد حروف مقطعه در قرآن کریم بدون تکرار، ۱۴ حرف می باشد که از این قرار اند: (صراط علی حق نمسکه)

توجه:اسم حروفی که به همزه ختم می شوند، هنگام تلفظ، همزه آنها ادا نمی شوند. مثال: باء که خوانده می شود با.

مثال الفبای قرآن

غیر المغضوب (غین یاء راء الف لام میم غین ضاد واو باء)
ذالک الکتاب (ذال الف لام کاف الف لام کاف تاء الف باء)
کهیعص (کاف هاء یاء عین صاد)
شانئک (شین الف نون همزه کاف)

مثال های صوتی الفبای قرآن

تمرین برای الفبای قرآن

نحوه خواندن حروف مقطعه (حم عسق) عبارت است از:

الف) حام میم عین سین قاف ب) حاء میم عین سین قاف ج) حا میم عین سین قاف د) ح م ع س ق

 

تنوین در قرآن
تعریف تنوین

تنوین، نون ساکن زائد و اضافه ای است که در پایان برخی از کلمات قرآن قرار می گیرد. (نوشته نمی شود ولی خوانده می شود) و برای اینکه با نون اصلی کلمه (مثل: بَنُونَ ، مُومِن و… ) اشتباه گرفته نشود، در نگارش قرآن، نوشته نمی گردد و به جای نون ساکن، صدای حرکت قبل را تکرار می کنند.

مثال:

کِتَابَ ن ← کتابً

کِتَابِ ن ← کتابٍ

کِتَابُ ن ← کتابٌ

تنوین ها به ۳ شکل زیر می باشند:

—َ + ن = —ً (تنوین فتحه)

—ِ + ن = —ٍ (تنوین کسره )

—ُ + ن = —ٌ (تنوین ضمه)

در تمام این مثالها یک چیز تکرار شده و آن نون ساکن می باشد. همانطور که گفته شد تنوین نون ساکن است.
مثال تنوین

سُرُرٌ • اَفوَاجًا • خَوفٍ • شَهَابٌ • عَطَاءًا • مُصَفًّی

فِتنَةً • مُطَهَّرَةٍ • رسولٌ أمینٌ • بُهتَانٌ • مَعدُودَةً • شَامِخَاتٍ
مثال های صوتی تنوین

تمرین برای تنوین

تنوین، نون ساکن زائدی است که…

الف) نوشته نشده ولی خوانده می شود ب) جانشین حرکات می گردد

ج) نوشته شده ولی خوانده نمی شود د) الف و ب صحیح است

تشدید در قرآن
تعریف تشدید

علامت تشدید که هم در زبان فارسی و هم در زبان عربی استفاده می گردد، به شکل ( ــّـ ) می باشد.

مثال: بنّا- دقّت- ذرّت

در واقع، اگر حرفی پشت سر هم تکرار شود ( اولی ساکن و دومی متحرک )، تلفظ آن برای دستگاه تکلم سنگین خواهد بود چرا که باید آن حرف، دو بار از یک جایگاه تلفظ شود. مانند: إل لَا – ثُم مَ – شَر رَ ، برای رفع این سنگینی، حرف اول را تلفظ نمی کنند و به جای آن حرف دوم را محکم و مشدّد ادا می کنند.

حرفی که علامت تشدید بر روی آن قرار گیرد(حرف مُشَدَّد ) دارای ۲ ویژگی می باشد:

الف: محکم خوانده می شود.

ب:در حقیقت متشکل از ۲ حرف است که اولی ساکن و دومی متحرک می باشد.

مثال:

رَبَّکَ (رَب بَ کَ ) > ( باء اول ساکن و باء دوم (مفتوح) است)

صَلِّ (صَل لِ) > ( لام اول ساکن و لام دوم (مکسور) است)

علامت تشدید (— ّ ) از (شین) ابتدای کلمه ( شَدَّ ) گرفته شده و دلالت بر محکم ادا شدن حرف است. — ّ ← ش ← شَدَّ
مثال تشدید

جَ هَن نَ مَ ≥ جَهَنَّمَ مُ قَر رَ بِی نَ ≥ مُقَرَّبِینَ

رَب بَ یَا نِی ≥ رَبَّیَانِی نَذ هَ بَن نَ ≥ نَذهَبَنَّ
یَذ ذَک کَ رَ ≥ یَذَّکَّرَ لِ حُب بِ ≥ لِحُبِّ

تمرین برای تشدید

عبارت ( لَنَکُونَنَّ مِنَ الشَّاکِرِینَ ) چند بخش دارد؟

الف) ۹ بخش ب) ۱۰ بخش ج) ۱۱ بخش د) ۱۲ بخش

التقای ساکنین در قرآن
التقای ساکنین چیست؟

اگر در کلام عربی دو حرف ساکن پشت سرهم قرار بگیرند، اولین حرف ساکن را کسره میدهیم تا خواندن آن دو کلمه ممکن شود.
توضیح بیشتر در مورد التقای ساکنین

دو کلمه در نظر بگیرید که کلمه اول به تنوین(نون ساکنه) منتهی میشود، و کلمه دوم که همزه وصل دارد ، حرف بعد از همزه وصل ساکن باشد حال به دلیل به هم رسیدن دو حرف ساکن و عدم حرکت نون ساکنه تنوین به کسره خوانده میشود.
مثال التقای ساکنین در قرآن

در زیر، سه مثال از التقای ساکنین آورده شده است، لطفا با دقت تمرین نمایید:
مثال التقای ساکنین

خیرٌالمرسلین خوانده می شود ⇐ (خیرُنِـلـمرسلین )
خیرٌاهبطوا خوانده می شود⇐ (خیرُنِهبطوا)
احدٌ الله الصمد خوانده می شود⇐ (احدُنِلله الصمد)

پس نتیجه می گیریم که: اذا التقی الساکنین حَرِّک بالکسر => هرگاه دو ساکن به هم برخورد کردند اولی را کسره بده.
مستثنا در التقای ساکنین

فقط و فقط کلمه ی [مِن] از این قاعده مستثناست و به جای کسره {فتحه} می گیرد.به مثال های زیر دقت کنید:
مثال

من+الله => منَ الله
من + الدنیا => منَ الدنیا
من +الاخرة => منَ الاخرَِة

یادسپاری: در بعضی از قرآنها برای راهنمایی قاری ، نون مکسور کوچکی در زیر آن کلمه نوشته اند ، مانند: لَهْوَانِ انْفَضُّوا ، بِرَحْمَهِنِ ادْخُلُوا ، فِسْقُنِ الْیَوْمَ

اشباع هاء ضمیر در قرآن
تعریف اشباع

اشباع در اصطلاح قرائت به معنای سیر کردن حرکت است بطوری که از فتحه، صدای کشیده ی فتحه تولید شود، از کسره، صدای کشیده ی کسره تولید شود و از ضمه، صدای کشیده ی ضمه تولید شود.
هاء ضمیر

در آخر کلمه می آید و معنی ( او – آن ) می دهد، مانند: فِیه ( در آن )، هاء ضمیر در صورتی که حرف قبل و بعد از آن، متحرّک باشد، اشباع می گردد به این معنی که اگر حرکتِ هاء، کسره باشد (هِ ) تبدیل به یاء مدی و اگر حرکتِ هاء، ضمه باشد ( هُ ) تبدیل به واو مدی می شود.
مثال اشباع هاء ضمیر

بِهِ ≥ بِهِ ی لَهُ ≥ لَهُ و رَبَّهُ ≥ رَبَّهُ و مَعَهُ ≥ مَعَهُ و
مواردی که هاء ضمیر در آنها، اشباع نمی شود

۱٫قبل از هاء ضمیر، ساکن باشد. مانند: مِنهُ اِلَیهِ عَلَیهِ لَدُنهُ

۲٫قبل از هاء ضمیر، حروف مدی باشد. مانند: فِیهِ أنزلنَاهُ خُذُوهُ نَصَرُوهُ

۳٫بعد از هاء ضمیر، ساکن یا تشدید باشد. مانند: لَهُ الحَمدُ بِهِ الّذین إسمُهُ المَسِیحُ
مثال های صوتی مواردی که هاء ضمیر در آنها، اشباع نمی شود
تمرین برای اشباع هاء ضمیر

در کدام گزینه، تمام کلمات اشباع می شوند؟

الف) یَدَاهُ إنَّهُ ب) ذَکَرَهُ قُرءَانَه ج) تَجِدُوهُ یَدَیهِ د) أخَذنَاهُ وَعَدَهُ

حروف ناخوانا در قرآن
تعریف حروف ناخوانا

در کلمه های فارسی گاهی اوقات به حروفی بر می خوریم که نوشته شده ولی خوانده نمی شوند، مانند:

خواهر – خوانا- خواب

در قرآن کریم هم به چهار حرف ( و ا ل ی) بر می خوریم که نوشته شده اند ولی بعضی اوقات خوانده نمی شوند.

حروف والی ام من ببین چه عالیم من

نوشته می شوم من خوانده نمی شوم من
(قسمت اول: حروف همیشه ناخوانا)
۱٫ پایه یا کرسی الف مدی

هرگاه بر روی حروف (و ی) از حروف والی، الف کوچکی(الف مقصوره) قرار گیرد، حرف (و ی) خوانده نمی شود و بجای آن، الف مقصوره خوانده می شود.
مثال حروف همیشه ناخوانا (۱)

مُوسَی عِیسَی ضُحَی هُدَی صَلَوةَ یَتَزَکَّی زَکَوةَ
مثال های صوتی حروف همیشه ناخوانا(۱)
۲٫ پایه یا کرسی همزه

در قرآن کریم، حرف همزه (ء) بعضی اوقات به تنهایی نوشته می شود مانند: (جاء – شاء) و بعضی اوقات رو یا زیر سه حرف (و ا ی) از حروف چهارگانه ی والی قرار می گیرد.

به عبارت ساده تر (و ا ی)، کرسی و پایه ی همزه قرار می گیرند که در این صورت، حروف ( و ا ی) خوانده نمی شوند و به جای آن، حرف همزه خوانده می شود.
مثال حروف همیشه ناخوانا (۲)

أکبر إبراهیم قری بئس ذائقة حدائق مومنون
مثال های صوتی حروف همیشه ناخوانا (۲)
۳٫الف جمع

هرگاه بعد از فعل هایی که آخر آنها به حرف واو جمع ختم شده، الفی مشاهده گردیده شد، الف را الف جمع یا الف فارقه گویند که از حروف ناخوانا محسوب می شود

(در قرآن های با رسم الخط عثمان طه برای نشان دادن ناخوانا بودن حرف الف جمع، یک دایره توخالی کوچک بر روی حرف الف قرار داده اند)
مثال حروف همیشه ناخوانا(۳)

نَصَرُوا کَانُوا فَرِحُوا عَمِلُوا قَالُوا کُلُوا
مثال های صوتی حروف همیشه ناخونا (۳)
نکته بسیار مهم حروف همیشه ناخوانا (۴):

√ در قرآن های با رسم الخط عثمان طه، بر روی سه حرف (و ا ی) از حروف والی، هر از گاهی دایره ی توخالی کوچک مشاهده می گردد که نشانگر ناخوانا بودن حروف مذکور می باشد و البته نباید با علامت سکون اشتباه گرفت.
مثال حروف همیشه ناخوانا(۴)

سَأُورِیُکم أُولَئِکَ أُولِی بِأَییدٍ مِائَةَ

مثال های صوتی حروف همیشه ناخوانا(۴)
تمرین برای حروف همیشه ناخوانا

در عبارت روبرو چند حرف ناخوانا وجود دارد؟ ثُمَّ أولَی لَکَ فَأَولَی

الف) ۲ ب) ۳ ج) ۴ د)۵

حروف مقطعه در قرآن

در قرآن کریم در ابتدای ۲۹ سوره حروف مقطعه آمده است.

در مورد حروف مقطعه در قرآن چند سوال مطرح می شود:

مقطعه به چه معناست؟
نحوه خواندن حروف مقطعه؟

مقطعه به چه معناست؟

مقطعه به معنای قطعه قطعه یا به تقطیع خواندن یا بریده بریده خواندن است.
نحوه خواندن حروف مقطعه؟

برای خواندن حروف مقطعه باید هر حرفی را با نام خود بخوانیم. البته بصورت گفتاری این کار انجام می شود.
مثال هایی از حروف مقطعه

مثال ۱: در ابتدای سوره مریم آمده: کهیعص(نوشتاری): همانطور که در درس پیشین اشاره شد هر حرفی یک اسمی دارد و در این حروف مقطعه، هر حرف با اسم خود خوانده می شود: بنابراین حرف مقطعه مذکور بصورت ربرو خوانده خواهد شد: کاف هاء یاء عین صاد(شکل گفتاری)

مثال ۲: مثالی دیگر ابتدای سوره شوری: حم عسق(شکل نوشتاری): حاء میم عین سین قاف(شکل گفتاری)

حروف مقطعه قرآن عبارتند از:

صورت نوشتاری

صورت گفتاری
ق قآف
یس یاسیـــــن
عسق عیـــن سیــــن قآف
کــهیعص کـآف ها یا عیـــــن صآد

نکته ۱: هر گاه در آخر حرفی همزه(ء) قرار داشته باشد هنگام تلفظ و خواندن، همزه حذف می شود: هاء= ها حاء= حا

نکته ۲: علامت – آ – که روی حروف قرار دارد نشانه مد(۶حرکت) است.

نکته ۳: حرف عین، ۳ حرکت کشیده میشود.

به اشتراک بگذارید :