همان‌گونه که در نوشته‌هاي پيشين آمده است، روزه در ميان واجبات الهي، مظهر تامّ و تمام همه عبادت‌ها و بندگي درگاه الهي است و از شرافت بالايي برخوردار است که بايد براي اجراي هر چه بهتر اين عبادت کوشيد. در اين راه بايد با استفاده از سفارش‌ها و سخنان پيشوايان ديني‌مان، اين فريضه را از هرگونه سياهي و تباهي دور كنيم. هنگامي که حضرت محمد مصطفي(ص) در شب معراج از پروردگار خود پرسيد که حاصل روزه چيست؟ پروردگار عالم حاصل و ميراث روزه را براي بهترين بندة خود بيان كرد که بخشي از اين حديث شريف معراج در قسمت پيشين آمده است؛ اما در ادامه خداوند به رسولش فرمود:«...يَا أَحْمَدُ لَيْسَ شَيْ‏ء مِنَ الْعِبَادَةِ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنَ الصَّمْتِ وَ الصَّوْمِ فَمَنْ صَامَ وَ لَمْ يَحْفَظْ لِسَانَهُ كَانَ كَمَنْ قَامَ وَ لَمْ يَقْرَأْ فِي صَلَاتِهِ فَأُعْطِيهِ أَجْرَ الْقِيَامِ وَ لَمْ أُعْطِهِ أَجْرَ الْعَابِدِين‏....»[1] اي احمد! هيچ کدام از عبادات نزد من، محبوب‌تر از روزه و سکوت نيستند، پس کسي که روزه بگيرد؛ اما زبانش را حفظ نکند، مانند کسي است که براي اقامة نماز بايستد؛ اما هيچ کلامي بر زبان جاري نسازد؛ پس من در ازاي چنين عبادتي، اجر کسي را به او خواهم داد که تنها در قيام است و پاداش عبادت‌کنندگان را به او نخواهم بخشيد. اين حديث شريف آن هم از زبان حبيب بارگاه خداوند و شريف‌ترين انسان‌ها؛ حضرت محمد مصطفي(ص) بهترين مشوّق و محرک براي پيمودن اين مسير طولاني براي رسيدن به درگاه محبوب و جايگاه والاي انساني و البته خطابي صريح و جدي براي باقي ماندن در مسير صحيح و صراط مستقيم است. عبادات که هر کدام براي روح و روان آدمي آثار فراوان و بي‌نهايتي دارند، مصون از آفات نيستند و هر کدام از آنها ممکن است به سبب يک گناه و يا عواملي معصيت‌زا کمرنگ و يا بيرنگ شوند. روزه نيز از اين آفات و آسيب‌ها دور نيست و بايد با دقت تمام مراقب بود تا مبادا از انجام اين عبادت فقط گرسنگي و تشنگي نصيب و سهم روزده‌دار شود؛ چنان که اميرمؤمنان، علي(ع) مي‌فرمايد:«كَمْ مِنْ صَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ صِيَامِهِ إِلَّا الْجُوعُ و الظمأ‏»[2]چه بسيار روزه‌داري که بهره‌اي برايش از روزه جز گرسنگي و تشنگي نيست.

بانوي نمونة عالم حضرت فاطمة زهرا (س) نيز فرمود:«ما يَصنَعُ الصّائِمُ بِصيامِهِ إِذا لَم يَصُن لِسانَهُ و سَمعَهُ و بَصَرَهُ و جَوارِحَهُ»‍‍[3] اگر زبان، گوش، چشم و ساير اعضاي بدن روزه‌دار در روزه و امساک نباشد، از روزة خود چه بهره‌اي خواهد برد؟

با دقت و تدبر در اين احاديث به خوبي در‌مي‌يابيم که روزه‌دار بودن فقط سپري‌کردن اوقات به گرسنگي و تشنگي نيست، که اگر اين باشد در پايان نيز از اين همه رنج و محنت بهره‌اي جز همين گرسنگي و تشنگي برايمان نخواهد ماند. شرط کاميابي روحي و معنوي از روزه و ماه مبارک رمضان، توجه و دقت بيشتر به خويشتن و مراقبت از نفس است تا لحظه‌اي از گام برداشتن در مسير رضايت پروردگار غافل نشده و همواره و هميشه در راه بندگي و عبوديت باشيم؛ چون فسلفه خلقت، پرستش نامگذاري شد:«وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلا لِيَعْبُدُونِ»‍[4]

ماه رمضان، ماه تمرين بندگي و اخلاص، و ميدان جنگ و جهاد اکبر يعني مبارزه با نفس، شيطان و هوا و هوس است. در اين گفتارها سعي خواهد شد به بعضي از اين تيرهاي شيطاني و نفساني و راه و روش مبارزه از ميان آيات و روايات پرداخته شود.

از مهم‌ترين آفت‌هايي که ممکن است، فساد روزه و عبادات ما فراهم كند، مهار نكردن زبان است. دستگاهي که سرچشمة بسياري از طغيانگري‌هاي نفس و گناهان صغير و کبير است؛ غيبت، تهمت، دروغ، عيب جويي، دشنام، بي‌احترامي به پدر و مادر، فتنه افکني بخشي از گناهاني است كه اين عضو به آن آلوده مي‌شود.

منبع : خبر گزاری رسا ؛ هادی الیاسی

1ـ ارشاد القلوب، ج 1 ، 205 ؛ بحار الانوار، ج 74، ص 29 .

2ـ نهج البلاغه، ص 495.

3ـ بحار الانوار، ج 93، ص 295.

4ـ سوره ذاريات: 56.