چالشهاي پيش‌روی اتحاديه تشكل‌هاي قرآني در ده سال آينده

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در print

شروع جدي حرکت ها و فعاليت هاي تشکل يافته و سازمان يافته ي قرآني مردم، مربوط
به بعد از جنگ تحميلي مي شود، اگر چه قبل از آن و حتي پيش از انقلاب نيز ما شاهد
فعاليت محدود بعضي از موسسات قرآني و البته نه خيلي به صورت تشکيلاتي بوده ايم .
مع الوصف بايد پذيرفت که در طول 2 دهه گذشته اين فعاليت ها رشد چشمگير و
تصاعدي داشته است.مخصوصاً از سال هاي آغازين دهه 80 با شروع فعاليت اتحاديه
تشکل هاي قرآني کشور که نقطه عطف و قصل جديدي در فعاليت هاي قرآني مردمي
بود و همينطور با آغاز به کار دوره جديد مجلس شوراي اسلامي با ترکيب اکثريت
اصولگرا و استقرار دولت نهم با شعار احياء و ارزش ها و تعاليم قراني و اسلامي ، اين
رشد بسيار قابل توجه بود. به نحوي که در آغاز فعاليت اتحاديه تشکل هاي قرآني شايد
به سختي ميتوانستيم 20 موسسه قرآني که به معناي واقعي يک تشکيلات باشد را بيابيم
و در حال حاضر، اطلاعات جسته و گريخته حاکي از صدو
ر مجوز حدود 1500 موسسه
و مرکز قرآني است که شايد به جرات بتوان ادعا کرد که حداقل نصف اين رقم
موسساتي هستند که در حال حاضر فعال مي باشند.


شايد تحليل دقيق علل و عوامل اين رشد 50 برابري بتواند کمک شايي در پيش بيني
چالش هاي پيش رو موسسات قرآني و اتحاديه تشکل قرآني کشور بنمايد . به بظر
نگارنده دو عامل اصلي را ميتوان در اين خصوص بر شمرد:


الف) باز شدن بيش از پيش فضاي فرهنگي کشور براي پرداختن به فعاليت هاي قرآني و
ترويج فرهنگ قرآني، به ويژه حضور جدي دولت مردان و اصحاب فرهنگ در عرصه
نظريه پردازي در حوزه فرهنگ قرآن و تدوين سياست ها و برنامه هاي کلان جهت
توسعه فعاليت هاي قراني و رشد قرآني کشور. براي نمونه مي توان از تشکيل فراکسيون
قرآني و عترت و سپس ارائه طرح يک فوريتي تشکيل شوراي قرآني در مجلس شوراي
اسلامي در سال 13785 و يا ارائه طرح تشکيل شوراي توسعه فرهنگ قرآني و پيشنهاد
تصويب منشور توسعه فرهنگ قرآني در شوراي عالي انقلاب فرهنگي و يا ورود جدي
بسياري از دستگاه هاي دولتي و عمومي کشور همانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي،
سازمان هاي فرهنگي و وابسته به شهرداري هاي کلان شهر ها از اين قبيل برشمرد.


ب)تصويب و يا تخصيص اعتبارات قابل توجهي به طرح ها و برنامه هاي قرآني سازمانها
و نهاد هاي کشور و همينطور تخصيص اعتباراتي قابل توجه به امر حمايت از فعالتي هاي
قرآني موسسات مردمي از سر جمع اعتبارات حمايتي دولت از فعاليت هاي فرهنگي و
ديني، که البته اين اعتبارات پيش تر نيز وجود داشت اما بسيار محدود هم از لحاظ مبلغ و
هم از لحاظ موسسات دريافت کننده که البته اختصاص اين اعتبارات و پرداخت آنها در
قالب برنامه هاي مشترك آموزشي و ترويجي و پژوهشي، تحرك وسيعي را در چند سال
اخير در موسسات و تشکل هاي قرآني ايجاد کرد بطوريکه شايد توجه فعالان قرآني
بخش مردمي به ترويج و آموزش قرآن کريم با اين حجم و تنوع در تاريخ فعاليت هاي
قرآني کشور بي سابقه باشد.


البته شايد بتوان در اين بخش بررسي علل و عوامل رشد حضور تشکل هاي قرآني
مردمي در عرصه فعاليت هاي قرآني موارد ديگري را همانند ايجاد رقابتي در صحنه
رقابتي در صدور مجوز و فعال نمون
موسات قرآني مردمي، بين بعضي از دستگاه هاي
فرهنگي کشور و يا افزايش ميزان استقبال مردمي از فراگيري قرآن و تص ويب قرانين
حمايتي از دانش آموختگان حوزه هاي قرآني، برشمرد. اما بي شک دو عامل اصلي که ذکر
آن ها گذشت بيشترين تاثير را در رشد فزاينده فعاليت هاي قرآني مردمي و تعدد و تکثر
موسسات و تشکل هاي قرآني داشته است که از همين جا ما وارد بحث اصلي خود يعني
چاش هاي پبش روي اتحاديه در دهه آينده ميشويم و ابتدا به آسيب ها يي که احتمالاً از
ناحيه عامل دوم يعني افزايش حمايت مادي دولت و نظام از فعاليت هاي تشکل هاي
قرآني مردمي به ايشان وارد ميشود مي پردازيم




1- وابستگي اتحادي و تشکل هاي قرآني به اعتبارات حمايتي دولت براي ادامه
فعاليت


شکي نيست که نظام اسلامي به عنوان مسئول و پاسخگوي اصلي در رشد فرهنگي و
اعتقادي مردم، لازمست که در اين جهت سرمايه گذاري نمايد و بي ترديد يکي از
بهترين روش ها پشتيباني از سازمانهاي مردم نهاد در عرصه فعاليت هاي فرهنگي و
اجتماعي است که از حيث مديريتي کمترين عوارض و بيشترين کارکرد و راندمان را
براي نظام به همراه خواهد داشت. اما در حاليکه توان مالي دولت در مقايسه با حجم
وسيع حمايت هاي خودجوش مردمي از يک سو و نياز روزافزون به سرمايهگذاري مادي
در امر توسعه فرهنگ قرآني، بسيار اندك مي باشد، وابسته شدن موسسات مردمي به
اعتبارات دولتي و جدا شدن ايشان از بدنه مردمي و حمايت ها و منابع مردمي خود
خطري جدي محسوب مي شود که در آينده تداوم و استمرار فعاليت هاي ايشان را بطور
جدي تهديد خواهد نمود.




2- عدم استقلال اتحاديه وموسسات قرآني در سياست ها، برنامه ريزي ها و مواضع
خود


يکي از آسيب ها يي که معمولاً در پي وابستگي در منابع و امکانات به وجود مي آيد،
رعايت جانبي نهاد يا سازمان حاني است توسز شخص يا موسسه اي که مورد حمايت
قرار گرفته است. در چنين شرايطي معمولاً و بطور طبيعي نهاد يا سازمان حامي توقع
دارد که شخص يا موسسات مورد حمايتش در مورد مسائل مختلف با سياست هاي خود
را هم ندارد و موسسات هم معمولاً بخاطر استمرار در حمايت سازمان ها دچار نوعي
خود سا
نسوري در برخورد با اين سازمان ها مي شوند و بدين ترتيب فضاي نقد و
پويايي جاي خود را به فضاي تعريف و تمجيد از يکديگر مي دهد. و در نهايت ممکن
ايت مصالح واقعي جامعه، فداي مصالح شخصي و سازماني شود.




3- احتمال تاسيس نسل جديدي از موسسات و اتحاديه ها با اهداف اقتصا دي و
بوجود آمدن چالش بين اين موسسات و اتحاديه ها با مراکز و اتحاديه هاي با سابقه


بديهي است که تخصيص مابع و اعتبارات مادي و معنوي و قوانين حمايتي از
فعاليت هاي قرآني همانطور که مي تواند جذب نخبگان فرهنگي کشور به اين حوزه شود.
البته با توجه به وضعيت اشتغال و معيشت در جامعه، به طور طبيعي فضاي موجود
مي تواند عده اي را هم با تصاعد اقتصادي و کسب و درآمد به اين حوزه جذب کند و
اين امر طبيعتاً باعث کم رنگ شدن اهداف و انگيزه هاي اعتقادي و معنوي در اين حوزه
خواهد شد و احتمالاَ اولويت و دغدغه اصلي چنين اشخاص و موسساتي، بيش از آنکه
ترويج واقعي قرآن و معارف آن باشد، گردش و منافع اقتصادي کار خواهد بود . البته
اين امر از سوي ديگر باعث ايجاد رقابت در جذب موسسات بيشتر توسط اتحاديه ها و
جذب کمک ها و منابع بيشتر توسط موسسات خواهد شد که اين رقابت نيز بطور
طبيعي آسيب ه ايي را به همراه خواهد داشت.


اما عامل اصلي يعني توجه بيش از پيش مديران ارشد فرهنگي و شخصيت هاي فرهنگي
کشور به امر توسعه فرهنگ قرآني در سطح کشور اگر چه مهم ترين عامل و موتور
اصلي محرك، نوآوري و ارتقاء کمي و کيفي فعاليت هاي قرآني کشور مي باشد و از
ره آورد اين توجه و همت، در سال هاي اخير توفيقات زيادي در رشد و توسعه قرآني
کشور حاصل شده است، اما لامحاله به دليل نداشتن برنامه مدون و يک مهندس قوي و
کارآمد و متناسب با نياز ها و توانمندي هاي مديريتي در حوزه امور قرآني، شاهد بعضي
از آسيب ها از اين رهگذر بوده ايم. دعوي در امور موسسات قرآني مردمي توسط مرکز
هماهنگي، توسعه وترويج فعاليتهاي قرآني وزارت ارشاد و سازمان تبليغات اسلامي
نمونه اين چالش هاست که عوارض آن در سال هاي اخير به مشکلي براي اتحاديه
تشکل هاي قرآني تبديل شده است البته در رابطه با موضوع مورد بحث قطعاً مسائل و
مشکلات ديگري نيز وجود دار
د که البته در درجه اهميت آنچه عرض شد نمي باشد و
فقط اشارهاي به عناوين مهم اين چالش هاي احتمالي بسنده مي کنيم.


– تشکيلات گريزي موسساتي که از رهگذر ارتباطات ويژه خود با راکز دولتي و
حمايت کننده، توازن جذب حمايت هاي مناسبي را دارند.


– چالش با آن دسته از مديراني که با نگاه بخشي و سازماني خود و يا با اعتقاد به لزوم
تصدي گري دولت در امور قابل واگذاري به موسسات مردمي مانع رشد موسسات
مردمي و استقلال ايشان مي شوند.


– توقع تبديل به صندوق حمايت مالي از موسسات


– انحراف اتحاديه از اهداف کلان درازمدت به سمت اهداف بخشي و کوتاه مدت


– عدم جذب نيرو هاي توانمند و برنامه ريز که داراي انديشه و تجربه باشند و لامحاله
افت کارآمدي واثر گذاري اتحاديه


والسلام

بازدیدها: 27

کانال موسسه قرآن و نهج البلاغه را درشبکه های اجتماعی دنبال کنید.

برای ورود به مدرسه کلیک کنید