قطره ای از دریای نهج البلاغه

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در print

(سخنى است كه امام(ع)در مذمت جمعى از اهل بصره فرموده‏است)[1]بصره در آب غرق خواهد شد:


شما سپاه‏ «زن‏» بوديد و پيروان حيوان شتر، تا زمانى كه شتر صدا مى‏كرد به پا مى خاستيد، و با پى شدنش فرار كرديد، اخلاق شما پست، پيمانهاى‏تان از هم گسسته، دين‏شما دوروئى است، و آب شهرتان شور! آن كس كه بين شما اقامت گزيند در دام گناه‏گرفتار آيد(زيرا يا خود در گناه شريك شماست و يا كردارتان را مى‏بيند و نهى نمى‏كند)


و اگر از شما دورى گزيند، رحمت‏حق را دريابد گويا مى‏بينم عذاب خدا از آسمان و زمين برشما فرو ميآيد همه غرق شده‏ايد تنها قله بلند مسجدتان همچون سينه كشتى از روى آب نمايان است.


و در روايتى است:


سوگند بخدا سرزمين‏تان را آب فرا گيرد، آنچنان كه تنها بالاترين نقطه مسجد همانند سينه كشتى يا شتر مرغى كه به رو در افتد نمايان باشد.


و نيز در روايتى آمده است:


همانند سينه مرغ روى آب دريا!


و در روايت ديگرى است: خاك سرزمين شما متعفنترين خاكها است، از همه جا به‏آب نزديكتر و از آسمان دورتريد نه دهم بديها در محيط شما است، كسى كه در آنجا باشدگرفتار گناه، و كسى كه رخت ‏بر بندد مشمول عفو خدا است.


گويا شهر شما را مى‏نگرم كه آب سراسرش را فرا گرفته و جز بلندترين نقطه مسجدتان ‏كه همانند سينه پرنده‏اى كه از آب دريا پديدار است چيزى ديده نمى‏شود.


توضيح‏ها:


[1]نكاتى از صحنه جمل:


الف- طلحه و زبير هنگام جنگ به مردم بصره اعلام كردند: اگر على(ع)پيروز شود همه را خواهد كشت، و تمام حرمتها را هتك خواهد نمود، بچه‏ها را مى‏كشد، و زنها را اسير مى‏نمايد، پس براى حمايت از حريم خود بجنگيد و مرگ را به رسوائى ترجيح دهيد! و از طريق اين دروغ وحشتناك‏ مردم را بر ضد حضرت شوراندند.


ب-على(ع) پس از پيروزى همه را بخشود «كلبى‏» مى‏گويد: از ابى صالح پرسيدم: چگونه على(ع) از اهل بصره صرف نظر كرد؟در پاسخ‏گفت: همانگونه كه پيغمبر(ص) با اهل مكه رفتار كرد، زيرا دوست داشت ‏آنها هدايت ‏شوند.


ج- در روز جنگ جمل اطراف شتر عايشه را قبائل مختلف در ميان گرفته و به سختى از او دفاع مى‏كردند، جمعيتى زياد كشته شد، امام(ع) براى پيشگيرى از كشتار زياد فرياد زد: شتر را پى كنيد كه شيطان است، و گرنه جمعيت ‏عرب را به كشتن خواهد داد هنگامى كه شتر كشته شد لشكر هزيمت نمود.


د-در اين سخنان امام از غرق‏ «بصره‏» خبر مى‏دهد، ابن ابى الحديد مى‏نويسد: «بصره دو بار در آب غرق شده است‏ يك بار در زمان ‏«القادر بالله(خليفه عباسى) و يكبار، در دوران خلافت‏«القائم بامر الله‏» كه تمام بصره به‏جز مسجد جامع كه قسمت‏بالاى آن همانند سينه مرغى از روى آب پديدار بود،همه را آب فرا گرفته بود اين آب از خليج فارس طغيان كرده بود.


ه-قسمتى از اين خطبه را «مروج الذهب‏» نقل كرده و در كتاب‏«اخبار-الطوال‏» نيز آمده است، و در كتاب ‏«احتجاج‏» از ابن عباس نقل كرده كه‏گفت: «وقتى جنگ با اهل بصره پايان يافت امام(ع) منبر رفت و اين سخنان ‏را ايراد فرمود «عقد الفريد»(جلد 2 ص‏169 و 282) نيز از «عكرمه‏»و او از ابن عباس‏نيز نقل كرده است(مستدرك و مدارك نهج البلاغه صفحه‏239 و 240). طبق‏ نقل ‏«استناد نهج البلاغه صفحه‏23» ابن قتيبه در «عيون الاخبار» جلد 1 ص‏216 و محمد بن حسن طوسى مشهور به ابن شيخ الطائفه در كتاب‏ «امالى‏» و شيخ مفيد در كتاب‏ «الجمل‏» اين سخن امام را نقل كرده‏اند.


و پس از پيروزى امام(ع) به ميان كشتگان آمد و جسد «كعب بن سور» قاضى بصره را روى زمين ديد، دستور داد وى را نشانيدند،به او فرمود:


واى بر تو! علم داشتى اما نفعى به تو نبخشيد!


پس از آن دستور داد جسد «طلحه‏» را نيز از زمين بلند كردند، به او نيز فرمود:


واى بر تو!در اسلام سابقه خدمت داشتى ولى براى خود نگه نداشتى شيطان تو را فريفت و به سرعت ‏به دوزخ كشانيد!.


7- امام(ع) در جنگ جمل حملات شديدى كرد و چند بار شمشيرش خم‏شد، برمى‏گشت و آنرا راست مى‏نمود اصحاب و فرزندان و مالك اشتر به اومى‏گفتند جنگ را به ما واگذار او جوابى نمى‏داد، ولى يكبار كه چون شير خروشيد و جمعيت را در هم ريخت پس از بازگشت پيشنهاد سابق را اصحاب تكرار كردند و اضافه نمودند: «ان تصب يذهب الدين‏»: «اگر آسيب ببينى دين اسلام از بين‏مى‏رود» در پاسخشان فرمود:


«و الله ما اريد بما ترون الا وجه الله و الدار الاخرة‏»:


بخدا سوگند آنچه مى‏بينيد بخاطر خدا و آخرت است(اقتباس از شرح ابن‏ابى الحديد جلد اول)

بازدیدها: 1

کانال موسسه قرآن و نهج البلاغه را درشبکه های اجتماعی دنبال کنید.

برای ورود به مدرسه کلیک کنید