مترجم قرآن بايد امانت‌دار كلام وحی باشد

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در skype
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در print

ابوالفضل بهرام‌پور، مترجم و مفسر قرآن كريم، با بيان اينكه ترجمه قرآن در اين روزگار حالتی همچون اكلميته و ضرورت پيدا كرده است، افزود: مواردی ديده می‌شود كه افراد مترجم، غالباً مترجم و مفسر قرآن كريم نيستند و اگر چه اقدام آنها در اين راستا ارزشمند است، ولی نبايد به ترجمه قرآن روی بياورند.


وی با بيان اين مطلب گفت: ترجمه‌هايی كه اكنون در بازار وجود دارد، بيشتر برای آشنايی مردم با آيات وحی است و اگر افراد به دنبال ترجمه اصولی در اين راستا هستند، بايد به سراغ تفاسير ساده‌ای كه در حدود دو برابر ترجمه هستند بروند.


به گفته اين كارشناس قرآنی، ورود افراد ناآشنا با تفسير قرآن به حوزه ترجمه اين كتاب آسمانی، لطمه‌های جدی را بر پيكره برگردان كلام وحی وارد می‌كند. برای مثال در سوره زلزال می‌خوانيم كه «یَوْمَئِذٍ یَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّیُرَوْا أَعْمَالَهُمْ» و در اغلب ترجمه‌ها اين آيه به اين صورت معنی شده است كه مردم دسته دسته بر می‌گردند و در داخل پرانتز كلمه «گور» عنوان شده است. اين ترجمه را اغلب مخاطبان می‌پسندند، در حالی كه معنی اشتباه به كار رفته است.


وی در ادامه توضيحات ترجمه اين آيه اظهار كرد: «يصدر» به معنی برگشت است كه در اينجا بسياری از مترجمان حتی مترجمان شاخص اين طور معنی كرده‌اند كه افراد از گورها بر می‌گردند. اين موضوع اختلاف نظر نيست، بلكه معنی اشتباه است؛ چرا كه قبل از اين آيه خداوند می فرمايد كه «ِیَؤْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا». بر اين اساس، پيش از بيرون آمدن انسان از گور، زلزله به وقوع پيوسته و زمين هر آنچه را كه در خود داشته است بيرون ريخته. در اين صورت است كه انسان به محكمه الهی وارد می‌شود و زمين به عنوان اولين شاهد او شهادت می‌دهد. بنابراين انسان‌ها از گورها پيش از اين بيرون آمده‌اند و در صحنه قيامت حضور يافته‌اند كه «بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَی’ لَهَا» نازل شده است. بر اين مبنی، افراد از محكمه الهی بر می‌گردند و نه از گورها.


اين مترجم قرآن در ادامه سخنانش بر لزوم استفاده دقيق مترجمان قرآن از پرانتزها تصريح كرد و افزود: در استفاده از پرانتزها بايد دقت‌ بسياری شود كه اين دقت فقط از سوی افراد اهل فن قابل انجام است؛ زيرا كه اين نكات از جمله ظرائف به شمار می‌آيد.


ترجمه گروهی قرآن کریم، اقدامی غیرعلمی است


بهرام‌پور به برخی از مترجمان زبان ادبيات عرب اشاره كرد كه به خيال اينكه اين زبان را می‌دانند، به ترجمه قرآن روی می‌آورند. همچنين اين موضوع در ميان برخی از افراد كه به ادبيات فارسی تسلط دارند ديده می‌شود كه چند ترجمه از قرآن كريم را پيش روی خود می‌گذارند و از ميان آنها، يك ترجمه را استخراج می‌كنند. اين قبيل ترجمه‌ها، آسيبی جدی برای حوزه ترجمه قرآن كريم و كلام وحی است.


نگارنده تفسير «نسيم حيات» تأكيد كرد: افرادی كه اهل فن ترجمه نبوده و از تجربه و اطلاعات صحيح در اين راستا برخوردار نيستند نبايد به اين حوزه وارد شوند. برای مثال ممكن است افراد از مسائل فقهی اطلاع داشته باشند، ولی مجتهد نباشند. مثال اين موضوع را می‌توان برای كسی كه ترجمه عربی را می‌داند مطرح كرد.


وی افزود: با وجود اينكه سال‌هاست به نگارش تفسير قرآن مشغول هستم، ولی در هر موردی كه شك و شبهه دارم از علما سئوال می‌كنم كه مبادا يك بُعد از ترجمه را در نظر گرفته باشم و از ديگر ابعاد باز مانده باشم.


بهرام‌پور در بخشی ديگر از سخنانش به امانت‌دار بودن مترجم در حوزه كلام حضرت حق اشاره كرد و گفت: مترجم بايد نسبت به ترجمه قرآن دقت داشته باشد. همچنين مترجمان بايد به تفسير آشنا و در اين حوزه صاحب‌نظر باشند؛ زيرا ترجمه در اين حوزه ظرائف دشواری دارد كه بايد مورد نظر قرار گيرد. گاه مشكلاتی در حين ترجمه روی می‌دهد كه در نتيجه آن، ناآشنايی‌ها و نابلدی‌ها آشكار می‌شود.


اين مترجم با اشاره به اينكه علما در ارائه رساله خود، اين موضوع را بر خود تكليف و فرض می‌دانند، اظهار كرد: با توجيه داشتن تقوا، مجتهد در برابر ديگر مجتهدان فتوا صادر می‌كند. مترجم نيز ممكن است در كار خود با صدها مشكل برخورد كند كه بايد در اين حوزه صاحب ‌نظر و دارای اطلاعات باشد.


وی از ترجمه‌هايی ياد كرد كه مترجم آنان به دليل ضيق و نبود وقت، مراحل ترجمه را به عوامل زيرمجموعه خود ارجاع می‌دهد تا پس از ترجمه قرآن كريم، با تأييد شخص آنان به چاپ برسد. اين اقدام صحيح و مورد تأييد نيست. در اين راستا از يك مفسر كه در صدا و سيما مشغول به فعاليت است سئوال كردم كه چطور به سرعت ترجمه و تفسير قرآن ارائه می‌كند. آن مفسر گفت كه 15 طلبه مورد اطمينان را به اين كار گمارده‌ام كه آيات را ترجمه می‌كنند و پس از تأييد، تفسير و ترجمه قرآن را منتشر می‌كنم.


بهرام‌پور در اين باره اظهار كرد: چنين گفتارها و نوشتارهايی خواص‌پذير نيست و عامه‌پسند و قابل درك برای عموم مردم است؛ چرا كه دقت كافی و لازم را ندارد و علمی نيز نيست.


: iqna

بازدیدها: 8

کانال موسسه قرآن و نهج البلاغه را درشبکه های اجتماعی دنبال کنید.

برای ورود به مدرسه کلیک کنید